Boss pasang bakul buluh antara papan sirip. Atau boss bentang tikar rumput dari Indonesia. Ada juga boss yang pasang jaring keluli tahan karat.
Tak lama lepas tu, walet memang buat sarang kat atasnya.
Jadi senang je nak fikir: oh, walet suka benda ni. Jom pasang kat papan lain sekali.
Sabar dulu. Apa yang mata nampak, belum tentu itu jawapannya.

Tengok rumah boss ada benda ni tak
Cuba semak, rumah boss ada yang ni tak:
Satu, sarang makin lama makin kotor.
Dua, titik hitam atas sarang makin banyak.
Tiga, jumlah walet dah bertahun-tahun tak naik. Ada rumah yang makin kurang pula.
Kalau ada, bahagian bawah ni boss kena baca betul-betul.
Silap pertama: walet jatuh cinta dengan bahan baru
Benda baru memang ada tolong sikit. Jaring yang baru pasang buat kaki walet senang cengkam papan. Tikar rumput lembut, kaki senang sangkut, sarang pun senang melekat. Semua ni saya pernah cerita.
Tapi bila walet cepat sangat buat sarang kat situ, pada saya, selalunya puncanya ada pada keadaan lama. Papan sirip boss mungkin dah terlalu kotor, terlalu busuk. Cuma boss tak perasan.
Jadi jangan cepat-cepat pasang benda yang sama kat semua papan lain. Tengok balik papan yang boss dah ada.
Silap kedua: walet tak bertambah, terus tukar suara dan tweeter
Sarang makin kotor, titik hitam makin banyak, jumlah walet tak bergerak. Ramai boss terus fikir suara tak cukup bagus, tweeter kena tukar.
Suara tu kerjanya panggil walet datang. Bila walet dah masuk, kalau bau papan tak kena, dia tetap pergi. Selagi bau papan tak berubah, tukarlah suara berapa kali pun, walet yang masuk tetap jumpa papan yang sama.
Rumah walet yang tersekat bertahun-tahun, saya ada tulis dalam Rumah walet dah lama tak bertambah. Dari empat arah kat situ, kebanyakannya tak ada kena-mengena dengan suara.
Macam mana nak periksa: pilih satu hari, naik ke atas
Pertama, naik waktu siang, lepas walet keluar
Dari walet balik waktu petang sampai dia keluar pagi esok, dia ada dalam rumah. Masa tu jangan naik.
Tunggu waktu siang bila walet dah keluar, baru naik ke tingkat papan sirip.
Kedua, cium papan, anggap ia satu petunjuk
Dekatkan hidung pada papan. Mula dengan papan lama sebelah jaring atau tikar yang boss pasang. Lepas tu cium kawasan yang walet asyik tak nak duduk, dan banding dengan kawasan lain.
Kalau ada bau kulat atau bau busuk yang kawasan lain tak ada, catat.
Ketiga, hidung kita tak boleh jadi hakim seorang diri
Hidung manusia lain dengan hidung walet. NBH kami, orang yang pertama kali buka botol semua berkerut muka, tapi walet suka. Najis walet boss rasa busuk, tapi bagi walet, itu bau burung. Terbalik pun ada: sesetengah racun lepas sembur dan kering, boss dah tak bau, tapi ia masih ada dalam kayu.
Jadi bau busuk tak semestinya papan tu yang bermasalah. Tak bau apa-apa pun, jangan terus rasa lega. Apa yang boss pernah letak dan sembur dalam rumah, kena semak satu-satu. Saya tulis dalam Bau yang walet tak suka.
Keempat, tengok sarang, tengok jalur papan
Lepas cium, dongak tengok beberapa biji sarang. Titik hitam lebih banyak dari dulu ke? Sarang lebih kotor dari dulu ke?
Lepas tu tengok papan tu sendiri. Kotor tak semestinya kat muka papan. Kiew Meng Kui, yang sama-sama mengajar Kursus Juara Memikat Walet dengan saya, pernah cakap dalam kelas: kotor papan sirip menyorok dalam jalur dia, makin banyak jalur, makin kotor.
Kalau ada jaring, satu hari nanti bila boss tanggalkan sekeping, tengok apa ada kat belakang dia. Itulah yang dia maksudkan: jaring dah pasang beberapa tahun, tanggalkan sekeping, tengok apa yang menyorok kat belakang.
Jaring dan tikar pun ada masalahnya
Jaring keluli tahan karat, jaring plastik, papan aluminium, tikar rumput. Semua ni kami tak galakkan letak atas papan. Nampak macam bagi walet satu tempat lagi untuk cengkam. Yang boss dapat balik, masalah jangka panjang.

Jaring plastik lagi susah lekat dengan sarang berbanding jaring keluli, jadi sarang lagi senang jatuh. Lubang-lubang kat belakang jaring, orang tak boleh cuci. Habuk dan air terkumpul kat situ, lama-kelamaan jadi kulat. Tikar rumput pula kuat serap air dari udara, rumah walet memang dah lembap, jadi tikar boleh cepat berkulat. Walet sangat sensitif pada kulat. Bila kulat tak terkawal, mungkin beberapa tahun kemudian baru boss nampak walet berkurang ramai-ramai. Masalah jaring plastik dan tikar rumput saya cerita lebih panjang dalam Sarang walet asyik jatuh dari papan sirip.
Satu lagi prinsip umum: sebelum letak apa-apa atas papan, fikir dulu macam mana boss nak tanggalkan satu hari nanti. Letak atas papan senang. Nak ambil balik, mahal.
Bila baru boleh sentuh suara dan tweeter
Lepas cium dan tengok, kalau masalahnya pada papan, uruskan papan tu dulu.
Papan berkulat, cuci papan. Kami guna Meranti+ Nesting Plank Enhancer kami sendiri. Papan rosak teruk macam mana baru kena tukar, saya dah tulis dalam Papan sirip rosak, kena tukar ke.
Suara dan tweeter, letak lepas papan. Selagi papan belum selesai, jangan usik dulu.
Langkah seterusnya
Minggu ni, pilih satu hari. Waktu siang, lepas walet dah keluar, naik ke tingkat papan sirip dan buat tiga benda:
Satu, cium papan lama sebelah jaring atau tikar, lepas tu kawasan yang walet asyik tak nak duduk.
Dua, tengok beberapa biji sarang. Titik hitam lebih banyak dari dulu ke?
Tiga, catat apa yang boss pernah tambah atau sembur atas papan beberapa tahun ni.
Tulis apa yang boss bau dan nampak. Lepas tu, rakam video guna telefon dari lubang masuk burung (LMB) terus masuk ke dalam, sambil cakap, dan rakam Suara Inap, lepas tu Suara Panggil.
Hantar semua kat WhatsApp kami. Kami semak guna Kaedah Diagnosis Rumah Walet MDK, lepas tu beritahu boss apa nak ubah dulu. Diagnosis dahulu, baru bagi cadangan.


