Bila sarang walet mula jatuh ke lantai, ramai boss terus cakap benda yang sama. Sembur air lagi.
Tak salah. Cuma itu separuh jawapan saja. Artikel ni cerita separuh lagi.
Apa sarang tunjuk sebelum dia jatuh
Bila sarang kering, benda pertama boss nampak ialah tepi sarang mula terangkat. Lepas tu dia retak. Akhirnya jatuh ke lantai.
Jadi masa masuk rumah, jangan tengok lantai saja. Tengok ke atas, kat sarang yang masih ada atas papan sirip. Tepinya dah terangkat ke? Dah ada retak ke?

Artikel ni pasal sarang tu sendiri yang jatuh. Kalau yang boss jumpa atas lantai ialah anak walet, itu masalah lain, saya dah tulis dalam kenapa anak walet jatuh mati dalam rumah walet.
Sembur air membantu, tapi sembur saja macam makan ubat
Sarang jatuh sebab kering. Sembur air buat sarang tak retak dan tak jatuh. Memang itu kerja sembur air.
Soalan sebenar ialah, kenapa sarang kering? Udara kering sebab rumah walet panas. Bila rumah panas, udara tak boleh simpan air, jadi sarang pun ikut kering.
Jadi turutannya macam ni: panas dulu, baru udara kering, baru sarang jatuh.
Sembur air cuma uruskan langkah yang paling akhir. Panas masih ada, jadi boss kena sembur terus. Kami panggil ni makan ubat. Tanda dia boleh tahan, tapi puncanya masih duduk situ.
Ada juga boss yang sembur lebih banyak sebab nak sejukkan rumah. Hati-hati. Air sendiri tak bawa panas keluar. Lepas mandi kita rasa sejuk sebab air ambil panas dari badan, lepas tu air tu dibuang. Air yang boss sembur dalam rumah walet, kalau tak dikeluarkan dari rumah, panas tetap duduk dalam. Masuk rumah rasa macam sauna, peluh tak berhenti.
Makin banyak sembur, makin senang papan sirip dan sarang berkulat. Bila dah ada kulat, walet akan kurang sikit demi sikit. Pasal kelembapan pula, saya tulis dalam cara naikkan kelembapan rumah walet.
Satu lagi reaksi: pasang jaring plastik dan tikar rumput
Ada boss yang fikir lain. Sarang tak boleh melekat, jadi letak benda atas papan yang senang walet cengkam.
Mula dengan jaring plastik hijau. Prinsipnya sama macam jaring keluli tahan karat. Masa baru pasang, memang membantu kaki walet cengkam papan, dan ruang kosong kat belakang jaring buat air lebih sekata, jadi sarang boleh jadi lebih besar.
Tapi jaring plastik ada tiga masalah.
Satu, plastik pegang sarang lagi teruk daripada jaring keluli tahan karat, jadi sarang lagi senang jatuh.
Dua, lubang kat belakang jaring tu tak boleh dicuci.
Tiga, lama-kelamaan habuk dan air berkumpul kat situ, kotor, dan jadi kulat.

Walet sangat sensitif pada kulat. Kalau kulat dah tak terkawal, mungkin bertahun-tahun baru boss nampak walet berkurang dengan banyak. Sebab tu jaring plastik boleh buat sarang makin kurang secara tiba-tiba.
Lepas tu tikar rumput. Ramai boss perasan walet pilih tikar dulu untuk buat sarang. Permukaan dia lembut, kaki walet senang cengkam, sarang pun senang melekat.
Saya sendiri tak suka guna. Tanpa tikar pun walet tetap bertambah. Tikar rumput senang serap air dari udara, rumah walet pula memang dah lembap, jadi tikar boleh berkulat dengan cepat.
Apa nak periksa, ikut turutan ni
Satu: cari panas datang dari mana
Panas dalam rumah walet datang dari dua tempat utama. Bumbung, dan dinding.
Kalau tingkat paling atas jelas lebih panas, tengok bumbung. Kalau tak ada aliran udara antara bumbung dengan siling, panas akan bertindan, makin lama makin tinggi.
Kalau satu rumah panas, tengok dinding.
Arahnya senang. Jangan biar panas duduk diam. Pastikan udara baru masuk terus.
Panas dari bumbung, buat aliran udara antara bumbung dengan siling, tambah penebat haba. Panas dari dinding, buat penebat haba yang betul. Kalau siling masih panas, tambah sikit lagi penebat haba atas siling. Biasanya dah boleh selesai.
Cara susun aliran udara ada dalam pengudaraan rumah walet. Kenapa kami tak suruh boss beli termometer dan kejar nombor, ada dalam suhu rumah walet berapa yang sesuai.
Bila panas dah terkawal, sembur ke tak sembur, bezanya tak besar lagi. Ada rumah walet kami yang jarang sembur, ada yang langsung tak sembur.
Dua: kalau pasang jaring, tengok jaring dan siling
Kalau dah pasang jaring dan sarang masih asyik jatuh, balik ke langkah satu dulu, tengok siling boss terlalu panas ke tak. Bila keadaan panas, jaring yang pertama sekali berubah suhu.
Kalau jaring keluli tahan karat yang baru, ingat satu benda lagi. Masa dibuat kat kilang, jaring tu lalu mesin, dan mesin ada minyak mesin, kadang-kadang mata tak nampak. Kalau tak diproses dulu sebelum pasang, walet susah nak buat sarang atasnya.
Tiga: belakang jaring boleh dicuci ke tak
Kalau dah pasang jaring atau tikar, tanya diri sendiri satu soalan. Lubang kat belakang tu, saya boleh cuci ke tak?
Kalau tak boleh, habuk dan air akan terus berkumpul. Nampak okey hari ni, tak semestinya okey nanti. Tidak nampak, bukan bermakna tiada.
Kalau boss nak tukar tweeter, masa buka tweeter tu, uruskan papan dulu, baru pasang balik. Kat belakang tweeter pun banyak kulat terselit.
Bila baru giliran peralatan
Lepas tiga langkah ni baru kita cakap pasal peralatan.
Kalau panas dah selesai tapi sarang masih kering dan tepinya terangkat, masa tu baru fikir pasal pelembap udara. Pastikan boss tahu kenapa nak pasang. Orang lain pasang, itu bukan sebab. Pelembap udara kami sendiri, Durian, kuasanya sengaja tak dibuat besar. Kuasa makin besar, bunyi makin bising, dan senang sembur terlalu basah sekali gus sampai kulat datang. Sikit-sikit tapi kerap, lagi baik daripada banyak sekali gus.
Kalau papan sirip dah berkulat, cuci papan. Kami guna Meranti+ kami sendiri untuk cuci papan sampai bersih.
Tukar papan baru dan pasang jaring, letak paling akhir. Papan rosak tahap mana baru kena tukar, saya dah tulis dalam papan sirip rosak kena tukar ke.
Jaga papan sirip boss, biar dia dekat dengan keadaan asal. Walet sangat sensitif pada kulat. Sayangkan anak-anak walet tu, jangan main untung nasib dengan papan.
Langkah seterusnya
Mula-mula, tengok sendiri benda ni dan tulis jawapannya.
Satu, sarang yang jatuh tu, kebanyakannya dari tingkat mana, kat tempat mana?
Dua, tingkat tu tingkat paling atas ke? Masa masuk, tingkat paling atas jelas lebih panas daripada tingkat bawah ke?
Tiga, sarang yang masih atas papan, tepinya terangkat ke?
Empat, atas papan ada jaring atau tikar ke? Dah berapa lama?
Lima, sekarang boss sembur air berapa lama sehari?
Lepas tu, waktu siang lepas walet dah keluar, rakam video guna telefon dari lubang masuk burung (LMB) terus masuk ke dalam, sambil cakap, dan rakam Suara Inap, lepas tu Suara Panggil. Ambil juga beberapa gambar sarang yang tepinya terangkat dan tempat sarang jatuh.
Hantar semua kat WhatsApp kami. Kami semak guna Kaedah Diagnosis Rumah Walet MDK, lepas tu beritahu boss apa nak ubah dulu. Diagnosis dahulu, baru bagi cadangan.


